اچآیوی (HIV) چیست؟ هر آنچه باید درباره راههای انتقال، علائم، پیشگیری و درمان بدانید
ویروس اچآیوی (HIV) یکی از شناختهشدهترین ویروسهای جهان است که با حمله به سیستم ایمنی بدن، توانایی بدن برای مقابله با عفونتها و بیماریها را کاهش میدهد. با وجود پیشرفتهای چشمگیر پزشکی، آگاهی عمومی درباره این ویروس همچنان مهمترین راه برای پیشگیری و کنترل آن است.
HIV چیست؟
HIV مخفف Human Immunodeficiency Virus یا ویروس نقص ایمنی انسانی است. این ویروس سلولهای دفاعی بدن، بهویژه سلولهای CD4، را هدف قرار میدهد. اگر فرد مبتلا درمان مناسب دریافت نکند، ممکن است بیماری به مرحله ایدز (AIDS) برسد.
تفاوت HIV و ایدز
بسیاری از افراد این دو اصطلاح را یکسان میدانند، در حالی که:
- HIV نام ویروس است.
- AIDS مرحله پیشرفته عفونت HIV محسوب میشود که در آن سیستم ایمنی بدن به شدت ضعیف شده است.
امروزه با درمان مناسب، بسیاری از مبتلایان هرگز وارد مرحله ایدز نمیشوند.
راههای انتقال HIV
ویروس HIV تنها از طریق برخی مایعات بدن منتقل میشود، از جمله:
- رابطه جنسی محافظتنشده
- استفاده مشترک از سرنگ و وسایل تزریق
- انتقال از مادر به نوزاد در دوران بارداری، زایمان یا شیردهی (در صورت درماننشدن)
- انتقال خون یا فرآوردههای خونی آلوده (امروزه بسیار نادر به دلیل غربالگری)
HIV از این راهها منتقل نمیشود
- دست دادن
- روبوسی و بغل کردن
- استفاده مشترک از ظروف غذا
- نیش پشه و حشرات
- عطسه یا سرفه
- استفاده از استخر یا سرویس بهداشتی مشترک
علائم HIV
در هفتههای نخست پس از ابتلا، برخی افراد علائمی شبیه آنفلوانزا دارند، از جمله:
- تب
- گلودرد
- خستگی
- بثورات پوستی
- تورم غدد لنفاوی
- درد عضلات
پس از این مرحله ممکن است فرد سالها هیچ علامتی نداشته باشد، به همین دلیل انجام آزمایش اهمیت زیادی دارد.
تشخیص
تنها راه مطمئن تشخیص HIV انجام آزمایش است. امروزه آزمایشهای سریع و آزمایش خون میتوانند ابتلا را با دقت بالا مشخص کنند.
درمان
در حال حاضر درمان قطعی برای HIV وجود ندارد، اما داروهای ضدویروسی (ART) میتوانند:
- مقدار ویروس را به شدت کاهش دهند.
- از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند.
- طول عمر طبیعی را برای بیمار فراهم کنند.
- احتمال انتقال ویروس به دیگران را به میزان بسیار زیادی کاهش دهند.
راههای پیشگیری
- استفاده از کاندوم در روابط جنسی
- خودداری از استفاده مشترک از سرنگ
- انجام آزمایش در صورت قرار گرفتن در معرض خطر
- مصرف داروهای پیشگیری (PrEP و PEP) با تجویز پزشک در شرایط خاص
- انجام مراقبتهای پزشکی در دوران بارداری برای مادران مبتلا
زندگی با HIV
امروزه افراد مبتلا به HIV با تشخیص زودهنگام، درمان منظم و رعایت توصیههای پزشکی میتوانند زندگی طولانی، سالم و فعالی داشته باشند، کار کنند، ورزش کنند و مانند دیگران زندگی عادی داشته باشند.
جمعبندی
اچآیوی دیگر مانند گذشته یک بیماری غیرقابل کنترل نیست. آگاهی، انجام آزمایش، پیشگیری و درمان بهموقع مهمترین ابزارها برای کنترل این ویروس هستند. مبارزه با باورهای نادرست و کاهش انگ اجتماعی نیز نقش مهمی در حمایت از افراد مبتلا و کاهش شیوع بیماری دارد.
