تاریخچه روز پدر: از «شاه‌پدر» تا «قهرمان بی‌ادعا»

روز پدر در ایران

در ایران، روز پدر مصادف با ولادت حضرت علی(ع) است که به عنوان 13 رجب در تقویم هجری قمری و معمولاً در تقویم شمسی (معمولاً حدود اواخر اردیبهشت یا خرداد) جشن گرفته می‌شود. انتخاب این تاریخ به دلایل زیر است:

پیشینه تاریخی:

• پس از انقلاب اسلامی (1357): این روز به طور رسمی به عنوان روز پدر در تقویم ایران ثبت شد

• دلایل مذهبی: حضرت علی(ع) به عنوان:

  • پدر ائمه اطهار (پدر امام حسن(ع) و امام حسین(ع))

  • نماد عدالت، شجاعت و پدری نمونه

  • الگوی کامل پدری در فرهنگ شیعی

آداب و رسوم:

• دیدار با پدران و تقدیر از آنها

• هدیه دادن (معمولاً کتاب، لباس یا هدایای نمادین)

• برگزاری مراسم مذهبی در مساجد و حسینیه‌ها

• تبریک گفتن و بزرگداشت مقام پدر

روز پدر در جهان

خاستگاه مدرن:

• اولین روز پدر مدرن: 19 ژوئن 1910 در شهر اسپوکین، ایالت واشنگتن آمریکا

• پیشنهاددهنده: سونورا اسمارت داد (Sonora Smart Dodd)

• انگیزه: قدردانی از پدرش، ویلیام جکسون اسمارت، که پس از مرگ همسرش، شش فرزند را به تنهایی بزرگ کرده بود

• تاریخ اولیه: 5 ژوئن (تاریخ تولد پدرش) که بعداً به سومین یکشنبه ژوئن تغییر یافت

رسمی شدن:

• 1916: پرزیدنت وودرو ویلسون از این ایده حمایت کرد

• 1924: پرزیدنت کالوین کولیج آن را به عنوان روز ملی تشویق کرد

• 1966: پرزیدنت لیندون جانسون رسماً سومین یکشنبه ژوئن را روز پدر اعلام کرد

• 1972: پرزیدنت ریچارد نیکسون آن را به عنوان تعطیلات ملی دائمی امضا کرد

روز پدر در فرهنگ‌های مختلف

کشورهای اسلامی:

• بسیاری از کشورها: از تقویم غربی پیروی می‌کنند (یکشنبه سوم ژوئن)

• برخی کشورها: روزهای خاص خود را دارند (مانند ایران)

اروپا:

• کاتولیک: اغلب 19 مارس (روز سنت ژوزف، پدر خوانده حضرت عیسی)

• بریتانیا: سومین یکشنبه ژوئن

• کشورهای اسکاندیناوی: دومین یکشنبه نوامبر

آسیا:

• تایلند: 5 دسامبر (تولد پادشاه)

• تایوان: 8 اوت (هشتم ماه هشتم – “با با” در چینی شبیه “پدر” است)

• کره جنوبی: 8 می (روز والدین)

نمادهای روز پدر

• گل رز: قرمز برای پدران در قید حیات، سفید برای پدران فقید

• کادو: کراوات، ابزار، عطر و هدایای عملی

• کارت تبریک: با پیام‌های قدردانی

اهمیت فرهنگی و اجتماعی

• تاکید بر نقش پدر در خانواده

• توجه به مسئولیت‌های پدری

• تقویت پیوندهای عاطفی

• آموزش ارزش خانواده به نسل جوان

در جهان معاصر

امروزه روز پدر در بیش از 111 کشور جهان گرامی داشته می‌شود و تبدیل به فرصتی برای:

• تجلیل از پدران و نقش آنها

• توجه به پدران تک‌والد

• بزرگداشت پدربزرگ‌ها و مربیان مرد

• بحث درباره مفهوم مدرن پدری

روز پدر در ایران با رنگ و بوی مذهبی خاصی همراه است و علاوه بر بزرگداشت مقام پدر، به عنوان روزی برای تکریم امام اول شیعیان و الگوی پدری در اسلام نیز شناخته می‌شود.